Twee weken geleden kwam ik toevallig tijdens het zappen op een interessante uitzending van het Belgische Panorama. In de uitzending, getiteld “Gemakkelijk Gezond” gingen ze in of we gezond eten van bovenaf moeten sturen. Met een Belgische bevolking waarvan 50% van de volwassenen overgewicht heeft, 12% obesitas heeft en een toename aan allerlei welvaartsziekten is het wel duidelijk dat er iets moet gebeuren. Waarop wachten we, het is eigenlijk al te laat want we zien de slechte consequenties van ongezond eten al, stelt een persoon in de uitzending. Ondanks alle food hypes lijken wij nog steeds niet in staat te zijn de juiste keuzes te maken. Moeten de regering dan maar het heft in handen nemen? Gezond voedsel verplichten of juist alleen aanmoedigen? “Make the healthy choice the easy one” blijkt de boodschap van deze uitzending te zijn.

Er zijn verschillende manieren om de gezonde keuze de makkelijke keuze te maken, in de uitzending komen deze verschillende oplossingen aan bod. Zo zouden er bijvoorbeeld subsidies kunnen komen om gezond eten goedkoper te maken. Maar ook het meer belasten van ongezond eten is een populair middel, de zogenaamde vettax. In België zou deze tax naar berekening van de programmamakers over 20 jaar 2.3 miljard euro kunnen besparen, dat zijn 185.000 gezonde levensjaren extra, wat als een potentiële winst beschouwd mag worden. Maar hoe beslis je wat ongezond is, belast je de grondstof of het voedingsmiddel: de suiker of de frisdrank? Denemarken voerde in 2011 een vettax in maar deed dit op de grondstof en faalde daardoor hard. Er was een te lage tax, het ging hier om enkele eurocent per kilo en zou maar 6 dagen levenswinst per Deen opbrengen. Tevens gingen de mensen opzoek naar goedkopere varianten van hetzelfde product, wat niet altijd gezonder was of ze haalden het over de grens. Het Deens experiment wordt door de tegenstanders in het debat altijd aangehaald als het falen van het idee, maar in Finland werk het wel. Hier taxeren ze het afgewerkte product, cola is bijvoorbeeld 15% duurder dan in België, 5% van de Finse tieners drinken maar dagelijks frisdranken, dit tegenover 40% van de Belgische tieners. Het helpt ook omdat de Finse scholen afspraken gemaakt hebben met de frisdrankenindustrie dat deze niet op scholen verkocht mogen worden. Finland lijkt sowieso het beloofde land van gezond voedsel, al 60 jaar lang worden er gratis gezonde warme maaltijden op scholen aangeboden, gefinancierd door de overheid. De kinderen eten liever groenten dan fastfood en drinken zonder morren hun glaasje water tijdens de lunch.

Niet alleen Finland komt goed uit de verf, ook Google loopt voor op de rest. Op het hoofdkantoor in België wordt er gewerkt met dagverse en lokale producten. De gerechten worden geserveerd op kleinere borden en worden met het Britse stoplichtsysteem opgediend. Dus als een gerecht hoog in vet zit, of andere ‘slechte’ dingen, dan krijgt het gerecht een rode stip, ondanks dat een zalmschotel nou niet bepaald ongezond is krijgt het alsnog een rood licht. Dit gaat iets te ver naar mijn mening, maar het maakt mensen er wel van bewust wat er in hun eten gaat. Het allerbelangrijkste wapen van Google in mijn ogen is hoe ze hun werknemers ongemerkt pushen om gezond te eten. Alle gezonde opties staan op ooghoogte in de (koel)kast, de ongezonde opties zijn er nog steeds maar vereisen iets meer moeite. Voor een mars of zakje chips moet je door je knieën om het van de onderste plank te halen en wil je een flesje cola dan moet je de koellade in de koelkast openen. Het lijken maar kleine, simpele  aanpassingen, maar het lijkt te werken, dit blijkt ook uit één van de experimenten die het programma uitvoerde in de bedrijfskantine van de VRT.

Het programma voert drie experimenten uit in de VRT bedrijfskantine. Het eerste experiment was het verkleinen van de porties. In plaats van een bord met friet wordt er een puntzak met friet geserveerd. Het verschil is 150 gram, toch dacht de meerderheid van de mensen dat er in de puntzak meer zat. Het tweede experiment was het verkeerslicht systeem uit Groot-Brittannië, mensen vonden het overdreven want ze waren zich er wel van bewust dat hun keuzes niet altijd gezond waren. Voedingsbedrijven zijn natuurlijk ook minder enthousiast, niemand wil een rood licht op zijn product. Toch heeft het Europees Parlement over dit systeem gedebatteerd in 2010, maar de voedingsindustrie lobbyde met 1 miljard het systeem weg. Het derde experiment was het meest succesvolle, alle producten kregen een nieuwe plek, de gezonde opties waren meer in het zicht en voor het pakken. Geen snoep meer bij de kassa maar fruit, water op ooghoogte en frisdranken onderaan. Het meest verbazingwekkende was nog wel dat niemand het opviel! Toch kochten meer mensen de gezondere optie. De resultaten van de drie experimenten waren als volgt: er werd 10% minder frisdrank verkocht, de waterverkoop steeg met 15% en er werden 67 kg minder frietjes verkocht.

Conclusie van de uitzending is dat we niet hoeven te wachten op overheidsregulering, maar dat wij zelf een gezonde voedselomgeving kunnen en moeten creëren. “Make the healthy choice the easy one”, en daar kan ik het alleen maar mee eens zijn. De uitzending is hier terug te kijken.